Barreessaan asoosama Afaan Amaaraa Fiqir Iske Meqabir, Haaddis Alamayyoo, erga du'anii waggoonni 20 ol darbanii booda kitaaba haaraa keessatti seenaa jireenya isaanii sagalee ofii isaaniitiin deebi'anii dubbachaa jiru.
Yuunivarsiitiin Dabra Maarqoos Sadaasa 7 kitaaba Ye Hadis Tewusita (Yaadannoo Haaddis) jedhamu eebbisiise. Yuunivarsiitichi akka ibsetti, kitaabichi gaaffii fi deebii sa'aatii 53 Haaddis Piroofeesara Alem Habetuuf kennan gara barreeffamaatti jijjiiruun qophaa'e. Haasawaan kun bara 2003, yeroo Haaddis du'an, dura waggoota hedduun waraabame.
Kitaabichi Wiirtuu Qorannoo Aadaa Haaddis Alamayyoo kan yuunivarsiitichaa keessatti, gumaacha ogeeyyii garaagaraatiin qophaa'ee Galma Konfiraansii Haaddis Alamayyoo mooraa Dabra Maarqoos keessatti eebbifame. Yuunivarsiitichi hojii kana akka qaama tattaaffii hambaa aadaa, afaanotaa fi ogbarruu Itoophiyaa galmeessuu fi beeksisuu ibseera.
Pirezidaantiin yuunivarsiitichaa Saayih Kaasaaw, garee sagalee yeroo dheeraa waraabame sana gara galmee barreeffamaa qorannoo seenaa fi ogbarruu gara fuulduraaf tajaajiluutti jijjiire galateeffatan. Itti aanaan pirezidaantii qorannoo fi dabarsa teeknooloojii Melkaamuu Bazaabih, kitaabichi galmee seenaa ta'uu mellettis dargaggoota dubbisuu, yaada qeeqaan xiinxaluu fi qorannoo gaggeessuuf kakaasa jedhan.
Barreessaan tiyaatiraa Ayaalneh Mulaatuu haasaa ijoo taasisaniin Haaddis akka hayyuu beekumsa bal'aa qabanii fi tajaajila mootummaa akkasumas barreeffamoota isaaniitiin biyya irratti dhiibbaa yeroo dheeraa dhiisanitti yaadatan. Itti aanaan pirezidaantii dhimma barnootaa Yeheyis Aregu hojii Haaddis akka barreessaa fi dippilomaasii irratti qorannoo dhiyeessan; Darajjee Malasaa immoo barnoota dhaloonni haaraan jireenya isaanii irraa argachuu danda'u irratti dubbatan.
Eebbi kitaabichaa seenaa Haaddis gara bakka jireenyi isaanii itti jalqabameetti deebise. Haaddis bara 1909 Gozamin, Indodam Kidane Mihret, naannoo Dabra Maarqoositti dhalatan. Gara Finfinnee deemuu isaanii dura mana barumsaa manneen amantaa Gojjaam keessatti faaruu mana kiristaanaa fi walaloo qinee baratan. Bara 1935 mana barumsaa sadarkaa tokkoffaa Dabra Maarqoos keessatti Afaan Ingilizii fi herrega barsiisaa turan.
Yeroo Xaaliyaaniin Itoophiyaa weerarte, waraana Raas Imruu Hayilasillaasee waliin adda waraanaa kaabaatti makaman. Bara 1937 booji'amanii, waggaa torbaaf odoloota Xaaliyaanii Poonzaa fi Lipaarii keessatti booji'amaa waraanaa ta'anii turan. Dhuma bara 1943 gara biyyaatti deebi'an.
Boodarra mootummaa Hayilasillaasee keessatti aangoo olaanaa hedduu qabatan. Itti aanaa ministira dhimma alaa, ambaasaaddara fi bakka bu'aa dhaabbataa Dhaabbata Mootummoota Gamtoomanii, ambaasaaddara Biriteenii fi Neezarlaand, ministira mootummaa barnootaa akkasumas ministira karooraa fi misoomaa ta'anii tajaajilan.
Haaddis kitaabota torba Afaan Amaaraatiin barreessan. Isaan keessaa Fiqir Iske Meqabir (Jaalala Hanga Awwaalaatti), walakkeessa bara 1960mootaatti maxxanfame, isa beekamaa dha. Barreessaan seenaa jireenya isaanii Alemu Alene Kebede asoosama Afaan Amaaraa keessaa hojii ogummaa barreessuu olaanaa qabu jedhee ibseera. Asoosamoonni Wenjelegnaw Dagna fi Yelmjat jedhaman itti aananii maxxanfaman; kitaabni yaadannoo isaanii Tezeta immoo jalqaba bara 1990mootaatti ba'e. Bara 1969 badhaasa Haile Selassie I Prize Trust, bara 2000 immoo Yuunivarsiitii Finfinnee irraa doktireetii kabajaa argatan.
Haaddis Muddee 6, 2003, umrii waggaa 94tti du'an.

