Wednesday, November 18, 2026 · Hidar 9, 2019 E.C.
The Abay Times

Ethiopia and the World

Raayyaan Sudaan daangaa Itoophiyaa biratti humna waraanaa cimse; maatiin kumaatamaan buqqa'an

Ajajaan haaraan Diviziyoonii Loltuu Miilaa 4ffaa hojii fudhatuun walqabatee, qondaaltonni torban tokko keessatti naannawa Baaw fi Kurmuuk irraa maatiin gara 7,000 buqqa'uu himan.

Miseensonni maatii uffata adii uffatan galgala daandii asfaaltii irratti margaa gogaa fi utubaawwan ibsaa bira deemaa jiru

Daandii naannawa Ed Damazin, magaalaa guddoo Naannoo Buluu Naayil, Sudaan, Sadaasa 2025 (suuraa durii). Photo: Waggas Mohamed Mahdi / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Raayyaan waraanaa Sudaan Naannoo Buluu Naayil, kan Itoophiyaa waliin daangaa qabu, humna dabalataa ergeera. Ajajaan haaraan diviziyoonii waraanaa naannichaatti hojii yeroo fudhatu, walitti bu'iinsi hammaachaa jiru maatii dabalataa qe'ee isaanii irraa buqqiseera.

Diviziyooniin Loltuu Miilaa 4ffaa kan raayyaa waraanaa Sudaan Sadaasa 15, 2026, akka ibsetti, kutaaleen loltoota socho'anii waraanan shan meeshaalee waraanaa barbaachisan guutuu waliin gara wiirtuu diviziyoonichaatti bobbaafamaniiru. Humnoonni kun qophii waraanaa cimsuuf qaama duula bal'aa naannicha keessatti taasifamaa jiru akka ta'an ibseera. Humnoonni kunneen Humnoota Deeggarsa Ariifachiisaa (RSF) fi loltoota Jooseef Tuukaa, ajajaa Sochii Bilisummaa Uummata Sudaan–Kaabaa (SPLM-N), jalatti socho'an akka waraanan ibseera.

Yeroo humnoonni dabalataa bobbaafamanitti, Meejar Jeneraal Abdel Moniem Abdel Basit ajaja diviziyoonii kanaa Ismail El-Tayeb irraa fudhataniiru. Meejar Jeneraal Mohamed Osman Hamad immoo Meejar Jeneraal Al-Waleed Abdel Qadir Ajabna bakka bu'uun ajajaa raayyaa waraanaa Sudaan naannoo Buluu Naayil ta'aniiru. Abdel Basit kanaan dura waraana kana keessatti duula raayyaa waraanaa Sudaan naannolee Sennaar fi Al Jazirah keessatti gaggeeffame hooggananiiru. Biriteen Onkoloolessa keessa sarbama mirga namoomaa Al Jazirah keessatti raawwatame jedhameen walqabatee qondaaltota waraanaa 15 irratti qoqqobbii kaa'e keessaa isaan tokko turan.

Walitti bu'iinsi Buluu Naayil keessatti waraana Sudaanii fi gamtaa RSF fi SPLM-N gidduutti geggeeffamu jalqaba bara kanaa irraa eegalee hammaateera. Humnoonni gamtaa kanaa Hagayya keessa Kurmuuk fi Geissaan to'ataniiru. Kurmuuk magaalaa Asoosaa, Itoophiyaa irraa tilmaamaan kiilomeetira 99 fagaatti.

Komishinarri gargaarsa namoomaa naannichaa Sadaasa 16 akka ibsanitti, torban tokko keessatti maatiin gara 7,000 ta'an naannawa Baaw fi Kurmuuk irraa buqqa'aniiru. Maatii Baaw irraa baqatan keessaa muraasni bosona keessatti hafanii akka jiranis himan. Qondaaltonni bulchiinsa Baaw akka jedhanitti, raayyaan waraanaa Sudaan haleellaa humnoonni RSF fi kan Tuukaa Sadaasa 14 naannawa Jebel al-Tin fi Mayfoul, kibba bulchiinsichaa irratti raawwatan of irraa ittiseera.

Guyyoota itti aananitti maatiin buqqa'an dhibbaan lakkaa'aman gara naannolee biroo Buluu Naayil ga'uu isaanii qondaaltonni naannichaa gabaasaniiru. Isaan keessaa maatiin gara 200 ta'an naannawa Jiriwaatti ga'aniiru. Dhaabbanni Godaantota Idil-addunyaa (IOM) Sadaasa 14 namoonni 135 magaalaa Wad Abuk, bulchiinsa Baaw keessaa baqachuu isaanii galmeesseera. Irra caalaan isaanii gara bulchiinsa Tadamon deeman.

IOM Fulbaana keessa akka beeksisetti, Amajjii 11 irraa hanga Hagayya 23tti namoonni 99,277 naannoo Buluu Naayil keessatti qe'ee isaanii irraa buqqa'aniiru.

Mootummaan Sudaan Itoophiyaan RSF akka deeggartu, diroononni lafa Sudaan rukutan akka ittiin ka'an daandii xiyyaaraa akka kennitu, akkasumas hidhattootaaf buufataalee leenjii akka qopheessitu himateera. Dhimma kanaanis Mana Maree Nageenyaa Dhaabbata Mootummoota Gamtoomanii fi Gamtaa Afrikaatti komii dhiyeeffateera. Raayyaan waraanaa Sudaan ji'a kana keessa diroonota daangaa Itoophiyaa irraa ce'anii Buluu Naayil seenan yeroo lama rasaasaan rukutee kuffisuu isaa ibseera. Itoophiyaan RSF deeggaruu ishee haaluun himannoowwan dhiyaatan bu'uura kan hin qabne ta'uu ibsiteetti.

Beeksisa

Milkii app on Google Play