Daandiin Qilleensaa Itoophiyaa balallii idilee gara magaalaa Shiree, naannoo Tigraayitti, Sadaasa 17 akka deebisee jalqabu beeksise. Waraanni naannichatti hammaachuun balalliiwwan erga addaan kutamanii ji'oota lama jechuun danda'amu booda tajaajilli kun deebi'a. Balallii gara Aksum deebi'ee jalqabuufis qophiin taasifamaa jira.
Daandiin Qilleensichaa Sadaasa 16 akka ibsetti, balalliin Shiree guyyaa itti aanu ni jalqaba; kan Aksum immoo guyyoota dhufan keessatti akka deebi'uuf qophiin taasifamaa jira. Guyyaa murtaa'e kan balalliin Aksum itti jalqabu garuu hin ibsine. Imaltoonni waajjira Daandii Qilleensichaa isaanitti dhihoo jirutti yookaan wiirtuu bilbilaa 6787 irratti bakka qabsiisachuu akka danda'an ibseera.
Daandiin Qilleensichaa haala Tigraay keessa jiru sababa godhachuun Fulbaana 23 balalliiwwan idilee gara Maqalee, Shiree fi Aksum addaan kutee ture. Murtiin kun gabaasota humnoonni Adda Bilisummaa Ummata Tigraay (TPLF) buufatawwan xiyyaaraa to'annoo jala galchuu isaanii ibsan hordofee dhufe. Guyyuma sana gamtaan TPLFn durfamu waraana mootummaa federaalaa irratti haleellaa guddaa jalqabe. Kunis erga waraanni bara 2020 hanga 2022 ture xumuramee as hammaachuu waraanaa isa cimaa ture.
Humnoonni federaalaa Maqalee deebisanii erga to'atanii booda, balalliin gara magaalaa guddoo naannichaa Onkoloolessa 11 deebi'ee jalqabe. Buufatawwan xiyyaaraa Shiree fi Aksum garuu cufamanii turan. Onkoloolessa keessa ambaasaaddarri Ameerikaa Ervin Massinga namoonni buufatawwan xiyyaaraa siiviilii irratti doorsisa dhiyeessan “dogoggora guddaa” hojjechaa akka jiran akeekkachiisanii turan.
Hanga Sadaasa 14tti, Imbaasiin Ameerikaa Finfinnee jiru akeekkachiisa nageenyaa baaseen balalliin buufatawwan lamaanitti addaan citee akka ture, waraanni immoo naannolee Tigraay fagoo daangaa Eertiraa bira jiranitti akka itti fufe ibsee ture. Imbaasichi lammiileen Ameerikaa sababii kamiifuu gara Tigraay, Amaaraa yookaan Affaar akka hin imalle ammas gorsa. Odeeffannoo balallii fi bakka qabsiifachuu ilaalchisee Daandii Qilleensaa Itoophiyaa kallattiin akka qunnamanis gorseera.
Magaalota lamaan keessatti Sadaasa 1 filannoon hoggantoota bulchiinsa yeroo naannoo gaggeeffamee, tokkoon tokkoon magaalaa keessatti hoggantoonni shan filataman. Filannoon kun bulchiinsa yeroo Tigraay mootummaa federaalaatiin muudame jalatti gaggeeffame; filannoon walfakkaataan giddugaleessaa fi kaaba dhiha naannichaa keessatti babal'achaa ture.
Shireen magaalaa guddoo Godina Kaaba Dhiha Tigraay yoo taatu, Aksum magaalaan seena-qabeettiin immoo magaalaa guddoo Godina Giddugaleessaa ti. Balalliin Shiree yoo deebi'e, bakka balallii Daandiin Qilleensaa Itoophiyaa Tigraay keessatti dhaqu sadan keessaa balallii idilee malee kan hafu Aksum qofa ta'a.

